JSOFT
Quản lý rác thải bền vững
21/04/2022
(MOC.GOV.VN) - Bài viết về kinh nghiệm quản lý rác thải một cách bền vững tại các quốc gia trên thế giới. Các ví dụ đưa ra trong bài dựa trên hệ thống phân cấp quản lý rác thải, là một kim tự tháp ngược biểu thị năm giải pháp đối với rác thải: thải loại (chôn lấp, và đốt không tạo ra năng lượng); phục hồi (đốt rác để tạo ra năng lượng, thu biogas từ các bãi chôn lấp…); tái chế (biến chất thải thành nguyên liệu thứ cấp để tái sử dụng); tái sử dụng (tái sử dụng các vật dụng mà không tái chế); ngăn ngừa (tổ hợp các biện pháp nhằm giảm lượng rác thải được sản sinh). Trong đó, thải loại (5) được coi là biện pháp xử lý rác ít hiệu quả nhất, còn ngăn ngừa (1) là biện pháp hữu hiệu nhất.

Thải loại: Hàn Quốc xây dựng Ecopark tại vị trí các bãi chôn lấp cũ 

Đi vào hoạt động từ năm 1977, suốt 15 năm tiếp theo với khoảng 92 triệu tấn rác thải chất đống thành hai núi rác khổng lồ, Nanjido là bãi chôn lấp chính của Seoul. Khi nồng độ khí thải methane độc hại và lượng nước thải ra sông Hàn trở nên nghiêm trọng, Chính quyền Seoul quyết định đóng cửa bãi rác, và lên kế hoạch ổn định các núi rác để chuyển đổi cả khu vực thành một công viên sinh thái. Lý do trực tiếp dẫn đến quyết định cải tạo bãi rác Nanjido là hình ảnh quốc gia tại World Cup 2002; còn lý do sâu xa chính từ nhận thức về môi trường của Chính phủ Hàn Quốc. Sau giai đoạn phát triển nhanh chóng như một trong những “con rồng châu Á”, Chính phủ và cả người dân Hàn Quốc đã nhận ra một điều: muốn phát triển bền vững và lâu dài, trước hết phải cải thiện môi trường và phát triển dựa vào môi trường thiên nhiên. Sự thành công của dự án Nanjido trở thành niềm tự hào của Hàn Quốc, thể hiện rõ ý chí của con người và hiệu quả ứng dụng các công nghệ tiên tiến. Việc lấp đất lên bãi rác được tiến hành qua nhiều năm, theo nhiều giai đoạn khác nhau, kết hợp với việc xây dựng và quy hoạch cơ sở hạ tầng xung quanh công viên.

Biểu đồ mô hình phân cấp quản lý rác thải 

Công viên được hình thành với mục đích cải tạo môi trường sinh thái. Toàn bộ thiết bị trong khu vực công viên đều hoạt động bằng nguồn điện cung ứng bởi 8 cột phong điện, mỗi cột cao tới 30m, có công suất 100 kW. Ngoài ra, lượng rác thải được nén chặt trong lòng đất cũng đang trong quá trình phân hủy và tạo khí methane, khí này được chuyển hóa thành điện năng để phục vụ sinh hoạt cho cả các khu dân cư xung quanh công viên. Để khai thác và biến đổi khí từ bãi rác thành năng lượng, công nhân đã khoan nhiều giếng, nén và tách biệt chất thải; gia cố nền đất, tăng cường độ dốc và hình thành lớp đất màu mỡ phía trên. 

Công nghệ chôn lấp là một trong những phương pháp truyền thống dễ thực hiện, để xử lý nhanh với khối lượng lớn rác ngay trong ngày, đồng thời không đòi hỏi nhiều chi phí đầu tư hệ thống bãi chôn lấp. Tuy nhiên, bãi chôn lấp hợp vệ sinh phải có diện tích lớn, cách xa các khu dân cư. Đây là một trở ngại lớn đối với các nước có ít hoặc không còn quỹ đất đầu tư cho công nghệ này. Để khắc phục, nhiều nước trên thế giới đã áp dụng mô hình xử lý, quản lý rác thải đô thị bằng công nghệ chôn lấp an toàn, hợp vệ sinh tuần hoàn và khép kín. Ưu điểm của mô hình này là chi phí đầu tư, vận hành và xử lý thấp, đảm bảo mức độ an toàn cho môi trường, tăng công suất chứa rác và cho phép kéo dài thời gian vận hành bãi chôn lấp cũng như thu hồi khí sản sinh từ rác cho mục đích sản xuất điện hoặc các mục đích thương mại.

Hàn Quốc tái thiết công viên sinh thái từ bãi chôn lấp cũ bên sông Hàn, Seoul.

Hàn Quốc là một trong những nước đi đầu áp dụng công nghệ chôn lấp hiện đại, liên hoàn khép kín. Bãi chôn lấp rác thải Sodokwon của Hàn Quốc cũng là một ví dụ điển hình cho công nghệ chôn lấp rác thải sinh hoạt an toàn, hợp vệ sinh nhờ áp dụng kỹ thuật và thiết bị hiện đại, không chỉ bảo vệ môi trường mà còn đem lại lợi ích kinh tế từ việc tái sử dụng chất thải phục vụ phát điện, giảm khí nhà kính và tăng nguồn thu ngân sách từ việc bán hạn ngạch khí thải do tiết kiệm được. Không dừng lại ở đó, Chính quyền tiếp tục xây dựng công viên chủ đề môi trường Dream Park trên chính bãi rác này nhằm sử dụng hiệu quả quỹ đất trống, thông qua việc xây dựng các khu vui chơi, giải trí, thể thao, khu sinh thái, các khu vực sinh hoạt cộng đồng.

Phục hồi: Nhà máy Marshwood tại Southampton, Vương quốc Anh

Nhà máy Marshwood sản xuất điện năng từ đốt rác (không thể tái chế), với khối lượng lên đến 165 nghìn tấn mỗi năm (495 tấn mỗi ngày). Nhà máy được khánh thành năm 2004, có vị trí giáp ranh giữa Southampton và Marshwood, chỉ cách các khu dân cư khoảng 300m. Quá trình đốt rác thải diễn ra với việc tạo năng lượng từ hơi nước, và khí thải được lọc sạch trong máy lọc bụi và các bộ lọc túi - công nghệ được sử dụng trong tất cả các nhà máy của công ty Veolia. Nhà máy cung cấp điện cho khoảng 22,6 nghìn hộ gia đình địa phương.

Tái chế: các công viên công nghệ tái chế của Đức

Nằm ở ngoại ô Lunen (CHLB Đức), cách khu vực dân cư chưa đầy 1 km là công viên công nghệ tái chế lớn nhất châu Âu với diện tích 230 ha, gồm các phân xưởng xử lý hóa chất, gỗ, nhựa, chất thải công nghiệp, đồ điện tử, và một trạm ủ phân từ rác thực phẩm. Công viên hàng năm tiếp nhận hơn 980 nghìn tấn rác thải, sản xuất khoảng 500 nghìn tấn vật liệu và 337 GWh năng lượng; một phần ba trong số đó được sử dụng để duy trì hoạt động của chính các phân xưởng. Tại đây, việc tái chế vật liệu không hề thải các chất độc hại vào khí quyển, mà ngược lại, giúp tránh phát thải hơn 400 nghìn tấn khí nhà kính.

Người dân châu Âu có ý thức phân loại rác từ nguồn

Công viên công nghệ Lunen là một trong những ví dụ điển hình nhất của Đức trong tái chế rác công nghệ cao, do Tập đoàn Remondis điều hành. Trong lãnh thổ công viên công nghệ, các tòa nhà sản xuất chiếm 100 ha, 50 ha khác là bãi chôn lấp rác “trơ”. Tổng vốn đầu tư cho công viên xấp xỉ 400 triệu euro. Hàng năm, khoảng 1,6 triệu tấn rác được đưa về đây để xử lý; trong đó 1 triệu tấn mỗi năm được trả lại cho nền kinh tế dưới dạng tài nguyên thứ cấp hoặc thành phẩm: dầu diesel sinh học, bột trắng để làm sơn, thạch cao, kim loại, hạt nhựa và nhiều vật liệu khác. Kể từ tháng 7/2017, sau khi Trung Quốc cấm nhập khẩu một số loại rác và châu Âu phải đối mặt với vấn đề rác nhựa, Remondis bắt đầu phát triển công nghệ biến nhựa phế thải thành nhiên liệu lỏng.

Trong các chương trình và các công nghệ tái chế chuyên sâu, ngày càng có nhiều doanh nghiệp tái chế nhựa đã qua sử dụng thành chai lọ mới đựng đồ uống, hoặc thành các sản phẩm cho công nghiệp dệt may. Tại Rostock (thành phố phía đông bắc nước Đức), nhà máy Cleanaway Plastic Recycling GmbH tái chế khoảng 6 nghìn tấn chai nhựa  polyethylene terephthalate mỗi năm, vật liệu thu được kết hợp với một số nguyên liệu khác để sản xuất sợi dệt may. Chất lượng sợi thành phẩm tương đương các sợi được sản xuất từ các nguyên liệu nguyên sinh. Tổng doanh thu của ngành đã vượt quá 100 tỷ euro mỗi năm. Lĩnh vực quản lý rác của Rostock thu hút sự tham gia của hơn 250 nghìn người - từ các kỹ sư, các nhà quản lý cho tới nhân viên các cơ sở dịch vụ công cộng, lao công dọn rác. Trong nhiều trường đại học, các khoa quản lý rác thải được thành lập, với tất cả các hình thức đào tạo chuyên nghiệp.

Tái sử dụng: Mạng lưới Repair Café tại Vương quốc Anh

“Hãy sửa chữa, đừng vứt bỏ!” là khẩu hiệu được đề xướng từ phong trào toàn cầu Repair Cafe. Trong thời đại công nghiệp, đồ vật chỉ “dùng một lần”, mọi người dường như quên rằng mỗi vật dụng đều có thể sử dụng lâu bền, không chỉ có chức năng trực tiếp mà còn lưu giữ nhiều ký ức gắn liền với con người và sự kiện trong cuộc sống xung quanh. Không thể phủ nhận với những đồ vật bền lâu, ngôi nhà hoặc không gian làm việc của mỗi người sẽ trở nên ấm áp hơn, thoải mái hơn.

Repair Café đầu tiên xuất hiện vào cuối năm 2009 tại Amsterdam (Hà Lan); giờ đây đã có hơn 1500 Repair Café tại 33 quốc gia trải khắp các châu lục. Năm 2017, Ngày Quốc tế Repair Café lần đầu tiên được tổ chức; và kể từ đó, hàng năm, vào ngày thứ bảy cuối cùng của tháng Mười, sự kiện này được tổ chức trên toàn thế giới. 

Một khu liên hợp tái chế rác thải tại Đức

Đặc biệt tại Vương quốc Anh, Repair Cafe phát triển mạnh thành chuỗi cửa hàng, và có những hoạt động rất tích cực. Đó thực chất là những địa chỉ công cộng, nơi có thể nhận sự hỗ trợ miễn phí từ các tình nguyện viên nếu cần sửa chữa bất cứ thứ gì. Hình thức hoạt động của Repair Cafe mang tính giáo dục - cố gắng truyền đạt cách tự sửa chữa cho mọi người: đóng lại sách, sửa đồ chơi, sửa chữa quần áo và các đồ gia dụng, làm tranh gốm sứ từ mảnh bát đĩa vỡ, sửa xe đạp, xe một bánh của trẻ em...; qua đó góp phần giảm mức tiêu thụ tài nguyên và bảo vệ môi trường; tạo cơ hội để người dân làm quen với các giá trị cốt lõi của lối sống sinh thái lành mạnh, và nhận thức được tầm quan trọng của việc trân trọng, gìn giữ môi trường tự nhiên xung quanh.

Ngăn ngừa: Liên bang Nga cấm chôn lấp rác thực phẩm

Xử lý rác thực phẩm đang là vấn đề đặc biệt cấp thiết đối với Nga. Theo Cơ quan Giám sát môi trường tự nhiên Liên bang Nga, năng lực tiếp nhận của các bãi chôn lấp hiện nay sẽ chỉ đủ cho một thời gian ngắn nữa. Trong khi đó, rác thực phẩm chiếm khoảng một nửa tổng lượng rác của cả nước. Nếu cấm chôn lấp, các nhà sản xuất sẽ phải tính toán nhu cầu thị trường một cách thận trọng; đối với thực phẩm dư thừa có thể giảm giá bán, quyên góp cho tổ chức từ thiện hoặc tái chế.

Nga sản sinh khoảng 17 triệu tấn rác thực phẩm hàng năm, 94% số này được đưa đến các bãi chôn lấp, nơi rác sẽ biến thành nguồn ô nhiễm đất, nước và không khí, thải ra amoniac, hydro sunfua và methane, dẫn đến hiệu ứng nhà kính. Vì vậy, Duma Quốc gia Nga đã biểu quyết nhất trí đưa rác thực phẩm vào danh mục cấm chôn lấp. Để hiện thực hóa điều này, Sắc lệnh số 1589-r của Chính phủ Liên bang Nga ngày 25/7/2017 đang được nghiên cứu sửa đổi. Các quy định mới dự kiến sẽ bắt đầu có hiệu lực từ ngày 1/1/2022, để ngành quản lý chất thải có thời gian thích ứng.

Việc tái chế rác thực phẩm sẽ giảm tải đáng kể cho thiên nhiên, tiết kiệm chi phí cải tạo bãi rác và phục hồi môi trường. Ở các nước đã cấm chôn lấp rác thực phẩm, rác được ủ phân, tái chế thành nhiên liệu (biogas), thức ăn chăn nuôi. Lệnh cấm chôn lấp rác thực phẩm đang được thực hiện cực kỳ nghiêm ngặt tại Đức, Thụy Điển, Áo, Hà Lan, Tây Ban Nha, Canada, một số tiểu bang của Mỹ. Nam Phi đang áp dụng từng bước việc cấm chôn lấp rác thực phẩm, lệnh cấm hoàn toàn sẽ có hiệu lực kể từ năm 2027. Quyết định của quốc gia này xuất phát từ thực tế là lượng rác thực phẩm ngày càng lớn, chiếm xấp xỉ 40% tổng lượng rác thải hàng năm của cả nước.

Nhu cầu về chế phẩm thu được từ quá trình ủ rác thực phẩm rất lớn. Ngoài làm phân hữu cơ, các chế phẩm từ rác thực phẩm còn có thể được dùng để xóa bỏ các bãi chôn lấp cũ, lấp các hố rãnh khi thi công làm đường… 

Việc cấm chôn lấp rác thực phẩm sẽ tạo ra những thói quen văn minh trong sử dụng thực phẩm. Thay vì chôn lấp, Nga đang lên kế hoạch phát triển các công nghệ ủ phân từ nguồn tài nguyên này. Các bãi chôn lấp sẽ phải giảm dần việc tiếp nhận rác thực phẩm. Chính quyền các đô thị sẽ thiết lập các mục tiêu hàng năm, cũng như các quy trình để đạt được những mục tiêu đó. Lệnh cấm đồng thời tạo áp lực lớn cho các nhà sản xuất thực phẩm cũng như các đơn vị chức năng quản lý rác thải, buộc các đơn vị này xem xét lại các quy trình sản xuất, quy trình quản lý của mình.

 

Theo Strelkamag.ru 

Biên dịch: Lệ Minh

 

Tin chỉ đạo, điều hành

Penetron và các tiêu chuẩn môi trường trong xây dựng

Góp ý cho dự thảo Chiến lược phát triển khoa học và công nghệ ngành Xây dựng giai đoạn 2021-2030

Khai mạc phiên chính thức Đại hội Đại biểu Đảng bộ Bộ Xây dựng lần thứ IX, nhiệm kỳ 2020-2025

Quyết định về việc thành lập Hội đồng tư vấn đánh giá nghiệm thu kết quả thực hiện nhiệm vụ thường xuyên theo chức năng năm 2019 của Viện Vật liệu xây dựng

Quyết định về việc thành lập Hội đồng tư vấn đánh giá nghiệm thu kết quả nhiệm vụ KHCN “Nghiên cứu, đề xuất giải pháp đầu tư, quản lý, khai thác không gian ngầm phục vụ công cộng đô thị thích ứng với điều kiện Việt Nam”

Bộ Xây dựng trao Quyết định bổ nhiệm Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học công nghệ và môi trường

Thứ trưởng Lê Quang Hùng chủ trì cuộc họp Hội đồng Tư vấn hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật xây dựng

Quyết định thành lập Hội đồng tư vấn đánh giá nghiệm thu kết quả thực hiện nhiệm vụ “Nghiên cứu thay thế sợi amiăng bằng các loại sợi khác trong sản xuất tấm lợp amiăng xi măng ”, mã số RD 106-18

Le Doan Hop

Tổ chức các hoạt động của Tháng hành động vì môi trường hưởng ứng Ngày Môi trường Thế giới và Ngày Quốc tế Đa dạng sinh học năm 2021

Thông báo đề xuất các nhiệm vụ, dự án bảo vệ môi trường từ nguồn sự nghiệp môi trường năm 2022 và giai đoạn 03 năm (2022-2024)

Bổ sung giải pháp theo QCVN 06:2010/BXD đối với công trình Khu phức hợp B3-CC1 khu trung tâm khu đô thị Tây Hồ Tây

Giải đáp vướng mắc trong việc áp dụng QCVN 06:2010/BXD tại dự án Tòa nhà hỗn hợp thương mại dịch vụ và căn hộ chung cư Alacarte Hạ Long

Luận chứng kỹ thuật bổ sung giải pháp thiết kế đảm bảo PCCC cho công trình Tháp A dự án Sunbay Park Hotel & Resort

Giải đáp vướng mắc trong việc áp dụng QCVN 13:2018/BXD

Luận chứng kỹ thuật bổ sung giải pháp thiết kế đảm bảo PCCC cho công trình Văn phòng làm việc, xây dựng tại số 65 đường Hải Phòng, phường Thạch Thang, quận Hải Châu, TP. Đà Nẵng

Luận chứng kỹ thuật bổ sung giải pháp thiết kế đảm bảo PCCC cho công trình Khu chung cư cao tầng, văn phòng thương mại và nhà ở Tuyên Sơn

® MOC giữ bản quyền nội dung trên website này.
THÔNG TIN LIÊN HỆ.